Người lớn tuổi cần lưu ý gì để tránh đột quỵ trong mùa lạnh?

Người lớn tuổi cần lưu ý gì để tránh đột quỵ trong mùa lạnh?

Mỗi khi gió mùa tràn về, cơ thể người già phải đối mặt với nhiều thay đổi sinh lý: mạch máu co lại, huyết áp tăng cao, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi nuôi cơ thể.

Chính những biến đổi này là nguyên nhân hàng đầu gây ra đột quỵ (tai biến mạch máu não) và nhồi máu cơ tim trong mùa lạnh.

Theo thống kê của Bộ Y tế, tỷ lệ đột quỵ tăng 15–30% vào mùa đông, đặc biệt ở người trên 60 tuổi, người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc hút thuốc lá lâu năm.

Như vậy, giữ ấm cơ thể và kiểm soát các yếu tố nguy cơ là “chìa khóa” để người lớn tuổi an toàn trong mùa lạnh.

1. Hiểu đúng về đột quỵ – kẻ thù thầm lặng

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là tình trạng dòng máu nuôi não bị tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não, khiến một phần não bộ không được cung cấp oxy và chất dinh dưỡng.

Có hai dạng chính:

+  Đột quỵ thiếu máu cục bộ (gây ra bởi mạch máu bị tắc nghẽn) – chiếm khoảng 80% trường hợp, thường do cục máu đông.

+  Đột quỵ do xuất huyết (gây ra bởi mạch máu bị vỡ) – nguy hiểm hơn, thường do tăng huyết áp hoặc phình mạch.

2. Triệu chứng nhận biết sớm:

+ Méo miệng, liệt một bên mặt

+ Yếu, tê, hoặc liệt một bên tay, chân

+ Nói ngọng, khó nói, không hiểu người khác nói gì

+ Chóng mặt, mất thăng bằng, đau đầu dữ dội đột ngột

3. Vì sao mùa lạnh dễ gây đột quỵ?: Có ba nguyên nhân chính khiến đột quỵ gia tăng vào mùa lạnh:

+ Co mạch đột ngột do lạnh: Khi nhiệt độ giảm, các mạch máu co lại để giữ ấm, làm tăng huyết áp và nguy cơ vỡ mạch máu não.

+ Thay đổi huyết áp buổi sáng: Nhiều người có thói quen ra ngoài sớm, tắm hoặc tập thể dục khi trời lạnh, dẫn đến thay đổi áp lực mạch máu đột ngột và nguy cơ cao bị tai biến.

+ Ít vận động, ăn uống không điều độ: Mùa lạnh khiến nhiều người ăn nhiều chất béo, ít vận động, làm tăng cholesterol và xơ vữa động mạch và đây là yếu tố nguy cơ chính của đột quỵ.

4. Biện pháp phòng ngừa đột quỵ cho người cao tuổi trong mùa lạnh.

P Người cao tuổi nên giữ ấm thế nào cho đúng cách?:

+ Mặc đủ ấm: nên mặc nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày, giúp điều chỉnh thân nhiệt dễ hơn.

+ Giữ ấm đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân vì đây là nơi dễ mất nhiệt nhất.

+ Tránh ra ngoài trời lạnh đột ngột đặc biệt vào sáng sớm và đêm khuya.

P Ăn uống điều độ, lành mạnh

+ Ăn nhiều rau xanh, trái cây, bổ sung omega-3 (từ cá biển, hạt lanh, dầu oliu) giúp chống xơ vữa mạch máu.

+ Hạn chế muối, mỡ động vật, đồ chiên rán và rượu bia.

+ Uống đủ nước 1,5–2 lít/ngày, dù không khát – vì mùa lạnh cơ thể vẫn mất nước qua hơi thở.

+ Có thể dùng nước ấm, trà gừng, sữa ấm để tăng tuần hoàn và làm ấm cơ thể.

P Kiểm soát bệnh nền cẩn thận

+ Đo huyết áp mỗi ngày đặc biệt buổi sáng và tối.

+ Uống thuốc điều trị huyết áp, tiểu đường, tim mạch đúng giờ, đủ liều.

+ Tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc khi thấy khỏe hơn, vì có thể làm bệnh tái phát đột ngột.

P Duy trì vận động nhẹ nhàng

+ Nên tập thể dục trong nhà, nơi kín gió, tránh ra ngoài khi trời lạnh dưới 15°C.

+ Chọn các bài tập nhẹ: đi bộ chậm, yoga, khí công, dưỡng sinh, hít thở sâu.

+ Tập đều đặn 20–30 phút/ngày, giúp lưu thông máu, tăng sức đề kháng.

+ Khởi động kỹ trước khi tập và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột sau khi vận động.

P Giữ tinh thần thư thái, tránh căng thẳng

+ Căng thẳng làm tăng hormone stress (cortisol) gây co mạch, tăng huyết áp.

+ Giữ giấc ngủ sâu 6–8 tiếng, tránh thức khuya.

P Điều chỉnh thói quen gây nguy hiểm cho sức khỏe

+ Không nên tắm nước lạnh, không tắm khi vừa ăn no hoặc khi đói.

+ Không ra khỏi chăn đột ngột buổi sáng; hãy ngồi dậy từ từ, cử động tay chân nhẹ trước khi đứng dậy.

+ Không hút thuốc lá, uống rượu bia  vì dễ làm co mạch và tăng huyết áp.

5. Làm gì khi có dấu hiệu đột quỵ?: Khi có dấu hiệu đột quỵ (méo miệng, yếu liệt, nói khó...), tuyệt đối không:

+ Không xoa bóp, không cạo gió, không cầm máu trong miệng.

+ Không cho uống thuốc hay ăn uống bất cứ thứ gì.

+ Không chờ “tự khỏi” hoặc gọi thầy lang.

Nếu có biểu hiện bất thường như tê yếu tay chân, nói khó, đau đầu đột ngột... hãy gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện gần nhất. Phát hiện sớm và xử trí trong ‘giờ vàng’ có thể cứu sống người bệnh và giảm di chứng.”

6. Kết luận

Đột quỵ là “sát thủ thầm lặng” nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu người lớn tuổi luôn giữ thói quen:

+ Giữ ấm đúng cách

+ Ăn uống khoa học

+ Kiểm soát bệnh nền

+ Tập thể dục điều độ

+ Giữ tinh thần an vui

Mỗi thói quen nhỏ hôm nay sẽ giúp bảo vệ trái tim, khối óc và mạng sống của chúng ta

Tài liệu tham khảo:

1. https://www.thanhcongclinic.com/vi/tin-tuc/tin-tuc-y-te/336-thanhcongclinic-dot-quy-nguyen-nhan-dau-hieu-nhan-biet-cach-phong-tranh
2. https://tytphuong3qtb.medinet.gov.vn/dich-vu-y-te/dot-quy-nao-nhung-dieu-can-biet-c7730-72816.aspx

Tác giả: Dương Nguyệt